Oświetlenie halogenowe – wady, zalety i co warto o nim wiedzieć

Oświetlenie halogenowe ma swoje wady i zalety. Częściowo jest już wyparte przez LEDy, ale nadal trzyma się dobrze tam, gdzie diody jeszcze nie dają rady. A mianowicie kiedy mówimy o wiernym odzwierciedleniu barw i wąskich kątach świecenia. Halogeny mają CRI równy 100, diody cały czas do tego dążą. W sklepach przeważają LEDy o wskaźniku na poziomie 80. Trudno też jest znaleźć zamiennik diodowych dla halogenów o wąskim kącie świecenia. Mimo więc całych zalet LEDów w niektórych przypadkach halogeny nadal mają zastosowanie i jeśli patrzeć na jakość tworzonego światła to sprawdzają się doskonale. Zwłaszcza jeśli mówimy w kontekście oświetlenia dekoracyjnego. Przypomnijmy zatem z czym związane jest oświetlenia halogenowego, co warto o nim wiedzieć.

oświetlenie halogenowe w salonie jubilerskim
Oświetlenie halogenowe w salonie jubilerskim

Oświetlenie halogenowe

Halogeny należą do grupy żarowych źródeł światła. W stosunku do żarówki posiadają wyższą sprawność, a co za tym idzie uzyskujemy z tej samej mocy więcej światła. Posiadają znacznie mniejszy żarnik dzięki czemu istnieje szereg halogenów wyposażonych już w reflektory. Dają bielsze światło niż żarówki i są od nich trwalsze.

Zalety halogenów

  • wyższa sprawność niż żarówki,
  • 2 do 5 razy większa żywotność niż żarówek,
  • brak przyciemniania się z czasem bańki źródła,
  • bielsze światło (w zakresie od około 2800K – 4000K),
  • małe gabaryty,
  • wersje z reflektorami,
  • wersje zarówno na niskie napięcie jak i na napięcie sieciowe (np. 12V, 230V),
  • bardzo bogaty wybór oprawek i opraw oświetleniowych dla nich przeznaczonych,
  • wersje o różnych mocach, od około 5W do 2000W w zależności od typu,
  • wierne oddawanie kolorów, Ra=100,
  • możliwość łatwego ściemniania.

Wady halogenów

Halogeny mają też wady. Podstawową jest ich wysoka temperatura. Bańka halogenu rozgrzana jest znacznie bardziej niż żarówki. Nie można zatem dla źródeł o tym samym mocowaniu, w miejsce żarówki zastosować halogenu o tej samej mocy. Oprawa oświetleniowa może tego nie wytrzymać. Powinniśmy umieścić halogen przynajmniej o jeden stopień mocy mniejszy. Czyli jeśli lampa jest przeznaczona na żarówki o dopuszczalnej mocy 60W, to można w niej zastosować halogen 40W. A najlepiej spytajmy się producenta jakiej mocy źródło halogenowe można tam zastosować. Wypiszmy teraz wady halogenów:

  • wysoka temperatura bańki i mocowania (trzonka),
  • niższa sprawność niż innych źródeł wyładowczych np. świetlówek (te jednak mają duże gabaryty),
  • niższa żywotność w porównaniu ze źródłami wyładowczymi np. świetlówkami (uwaga w nawiasie ta sama co wcześniej),
  • wersje na niskie napięcie wymagają transformatora przy zasilaniu sieciowym (niskie napięcie czasami jest zaletą, jeśli mówimy o pewnych strefach np. w łazience, w których nie można zastosować lamp na napięcie sieciowe),
  • przy montażu trzeba uważać, aby na bańce nie pozostawić śladów palców.

Halogeny, to w zasadzie takie bardziej wydajne i zmniejszone żarówki. Ale to wystarczy by znalazły szereg zastosowań. O tym jak działa halogen można przeczytać w artykule Jak działa halogen?.

Podział halogenów

Halogeny w zależności od zastosowań związanych z ich budową możemy podzielić na grupy:

  • kapsułki

halogen niskiego napięcia bez reflektora

Bardzo małe gabarytowo halogeny niskiego napięcia bez reflektora np. CAPSULEline (w nazewnictwie Philipsa).
Przeznaczone są do oświetlenia miejscowego i dekoracyjnego. Stosowane są np. w lampkach biurkowych, żyrandolach, kinkietach itd.

  • halogen z reflektorem

halogen z reflektorem

Halogeny z reflektorem. Występują w różnych mocach i co istotne z różnymi kątami skupienia światła. Dzięki temu z zależności od odległości od oświetlanego obiektu możemy dobrać halogen o takim kącie świecenia, by nasz obiekt był w całości oświetlony (lub w części jeśli jest taka potrzeba). O oświetleniu dekoracyjnym i wspomnianych kątach świecenia więcej pisałem w artykule Oświetlenie dekoracyjne podkreśla wystrój wnętrz.

Reflektor w stronę oświetlanego przedmiotu odbija nie tylko światło, ale również ciepło wytwarzane przez żarnik. Reflektory aluminiowe odbijają 100% światła i 95% ciepła. Aby zapobiec nadmiernemu nagrzewaniu się oświetlanych przedmiotów, produkowane są halogeny o specjalnej konstrukcji. Są to halogeny z reflektorami dichroicznymi. Przepuszczają one około 66% ciepła do tyłu. W stronę obiektu odbijają 33% ciepła i 95% światła. I tu od razu ważna uwaga. Halogeny dichroiczne stosowane w sufitach podwieszanych, w tak zwanych „oczkach halogenowych”, wymagają aby nad sufitem mogła występować naturalna lub wymuszona cyrkulacja powietrza. Gdzieś to ciepło musi iść dalej.

Znane są jednak przypadki, pomysłowość ludzka nie zna granic, gdzie oczko halogenowe montowane jest do osłoniętego otworu. „Oczko” zapuszkowane i obłożone watą mineralną, bez wolnej przestrzeni i cyrkulacji powietrza. Wtedy temperatura pracy halogenu jest znacznie wyższa niż „fabryka” pozwala. W takim przypadku jego żywotność skróci się diametralnie, a właściciel zdziwiony, że już po trzech miesiącach źródło do wymiany.

Wracając do oświetlanego obiektu. Dla danego źródła światła (halogenu z reflektorem) producenci podają minimalną odległość między źródłem, a oświetlanym przedmiotem. Zazwyczaj jest to 0,5m.

  • halogeny na napięcie sieciowe

żarówka halogenowa - halogen na napięcie sieciowe

Halogeny na napięcie sieciowe bez odbłyśnika, z mocowaniem jak tradycyjne żarówki. Halogeny na gwint E14 lub E27 mogą bezpośrednio zastępować żarówki odpowiednio „świeczki” z małym gwintem E14 lub tradycyjne z E27. Tutaj jedyna uwaga związana z temperaturą, o której pisałem na początku.

  • halogeny liniowe

halogen linowy

Halogeny liniowe z mocowaniem „double ended”. Przeznaczone do projektorów i lamp, które posiadają własny odbłyśnik. Stosowane są zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz budynków, do oświetlenia ogólnego przestrzeni. Halogeny liniowe np. w projektorach z detektorem ruchu stosowane są jako oświetlenie „bezpieczeństwa” przed posesją. Należy jeszcze wspomnieć, że halogenyliniowe o mocach większych jak 500W wymagają poziomej pozycji świecenia. Mniejsze moce oraz pozostałe halogeny nie mają takichograniczeń.

Inne źródła halogenowe

halogen z wbudowanym transformatorem elektronicznym

Halogen z wbudowanym transformatorem elektronicznym

Na koniec jeszcze wspomnę o halogenach z wbudowanym transformatorem elektronicznym. Jest to na tyle ciekawa konstrukcja, że nie sposób o niej nie wspomnieć. A w zasadzie chcę tu napisać o konkretnym typie. Ma on w porównaniu z innymi halogenami znacznie bardziej widoczną strefę przejścia od światła, do cienia. Szczególnie ładnie to wygląda w wersji z wiązką skupienia światła 10 stopni. Dzięki precyzyjnemu odbłyśnikowi światło, które w innych reflektorach jest rozpraszane, tu jest skupione. W efekcie tego halogenem z wbudowanym transformatorem elektronicznym MASTER PAR20 Electronic o mocy tylko 20W można zastąpić halogen typu HalogenA PAR20 50W. Halogen 50W zastępujemy halogenem 20W bez straty na efekcie oświetleniowym, a nawet go poprawiając.

halogen

Halogenach niskiego napięcia z reflektorem aluminiowym Aluline 111

Oczywiście odmian różnych halogenów jest cała masa. Nie wspomniałem tu o halogenach niskiego napięcia z reflektorem aluminiowym Aluline 111. Występują one o wiązkach światła skupionych jeszcze bardziej niż wspomniane wcześniej halogeny dichroiczne. Doskonale zatem nadają się do tworzenia plam świetlnych z większych odległości. Te o kątach świecenia do kilku stopni, nawet z kilkunastu metrów.

Bogactwo różnych wersji i typów halogenów daje producentom opraw oświetleniowych szerokie pole do popisu. Zwłaszcza w zakresie oświetlenia dekoracyjnego. Jest zatem w czym wybierać.

Zdjęcia pochodzą z katalogu firmy Philips Lighting.

Ten artykuł znaleziono w wyszukiwarce Google m.in. poprzez frazy:

  • zaruwki halogenowe opinie