OBIEKT ARCHITEKTONICZNY
- baza wyjściowa dla projektu iluminacji oświetlenia zewnętrznego
część 1: morfologia i syntaktyka formy
dr arch. Grażyna Czora
lipiec 2007
W swoim widzeniu świata zewnętrznego ograniczani jesteśmy poprzez nas samych: konstrukcję aparatu percepcyjnego - oczu, budowę układu recepcyjnego – mózgu i psychiki. To one kształtują możliwości odbioru i odczytania obserwowanej sceny wizualnej. Pomijając walory czysto estetyczne, będziemy każdorazowo „inaczej” widzieć iluminowany obiekt architektoniczny. Zależeć to będzie od:
- Stopnia statyczności pozycji, z której jest on obserwowany –
pozycja stała, ruch pieszy, komunikacja kołowa
- Oddalenia obserwatora od obiektu
- Udziału w przekazie bodźców dystraktywnych
- Tła świetlno – wizualnego, które obiektowi towarzyszy
- Ilości zawartych w przekazie świetlnych informacji, związanych z pojęciem monotonii, przedziału świadomej oceny, chaosu informacyjnego, dotyczących nie tylko oświetlenia samego obiektu, lecz również oświetlenia barier koperty przestrzennej, w której jest on osadzony
- Jakości zawartych w przekazie informacji
- Udziału i roli w tym przekazie związanych z budynkiem funkcji prymarnych i sekundarnych oraz sposobu ich pokazania w obrazie nocnym
- Relacji lokalizacyjno – przestrzennych, którym obserwowany
obiekt podlega
- Konstrukcji przestrzennej obiektu: typu powszechnika bryłowego, cech syntaktycznych, morfologii formy i elewacji, w powiązaniu z zastosowaną metodą iluminacyjną
Obiekt architektoniczny – przestrzeń ograniczona zróżnicowanymi płaszczyznami w trzech wymiarach. Wnętrze – pomieszczenia połączone pionowymi i poziomymi drogami komunikacyjnymi, zewnętrze – elewacje i dach. Bezpośredni wpływ na przyjęty sposób oświetlenia iluminacyjnego ma charakter układu przestrzennego obiektu, zastosowane w nim rozwiązania materiałowe, oraz wzajemne relacje jego funkcji i formy. Obiekt architektoniczny jest autorskim dziełem twórczym. Jego konstrukcja, składowe przestrzenne, rodzaj pełnionych funkcji, forma stylistyczna stanowią podmiot działań w procesie tworzenia jego iluminacji, wpływają na kształt projektu oświetleniowego.
Obraz zewnętrzny obiektu, zarówno w porze dziennej i nocnej, determinowany jest:
- Umiejscowieniem w kopercie przestrzennej
- Wymiarowością (składającymi się na jego kształt długością, szerokością i wysokością)
- Tektoniką głównych składowych
- Fakturą i przeziernością zastosowanego materiału
- Pozycją i dodatkowo - w przypadku rozpatrywania zadań iluminacji architektonicznych - kolorem oświetlającego obiekt światła
Obraz dzienny obiektu zmienia się wraz z porą dnia, wraz ze zmieniającą się pozycją słońca na nieboskłonie i ze zmieniającą się kolorystyką emitowanego przez nie światła. Jest zależny od pory roku, szerokości geograficznej, występujących warunków atmosferycznych, udziału w oświetleniu światła bezpośredniego i pośredniego, zespołu cech wizualnych definiującego najbliższe otoczenie – sąsiadujące budynki, roślinność. Światło pada w nim od góry, jego rozkład na oświetlanym obiekcie zmienia się wraz z pozycją słońca na nieboskłonie, kolor ulega modyfikacji zależnie od warunków atmosferycznych i pory dnia. Do zmian tych jesteśmy tak przyzwyczajeni, że obraz ten poddaje się zwykle zjawisku stałości postrzegania. Światło dzienne oświetlające obiekt możemy nazwać światłem ogólnym, jego źródło jest na tyle oddalone, że oświetla całość dostrzeganej przez nas przestrzeni.
Obraz nocny obiektu to zwykle jego sztuczne oświetlenie użytkowe uzupełnione, uzależnionym od panujących warunków atmosferycznych, naturalnym światłem odbitym emitowanym przez księżyc oraz tłem świetlnym płynącym z ciągów komunikacyjnych i sąsiadujących z nim budynków. Wymienione czynniki nie są w stanie zapewnić oświetlenia fasady porównywalnego z dziennym. Obiekt pozostaje w półcieniu. Nie stanowi rozpoznawalnego znaku-drogowskazu. Zmienić to może prawidłowe rozwiązanie jego nocnego oświetlenia iluminacyjnego, wykreowanie iluminacyjnego obrazu nocnego.
Iluminacyjny obraz nocny obiektu podlega kształtowaniu przez projektanta oświetlenia. Realizowany jest poprzez rozmieszczone na poszczególnych poziomach sceny wizualnej różne źródła światła, typy opraw oświetleniowych, których zwykle jest kilkanaście, a czasami kilkadziesiąt. Mogą one prezentować różne kolory emitowanego światła, kierować naszą uwagę na wybrane fragmenty obiektu. Zaprojektowany iluminacyjny obraz nocny obiektu może znacznie różnić się zarówno od jego obrazu dziennego jak i zastanego obrazu nocnego. Niezmienna pozostaje gramatyka jego przestrzeni – forma przestrzenna obiektu oświetlanego: stopień skomplikowania bryły, jej kształt, rozmiary, artykulacja i tektonika, materiał, z którego została zbudowana, czyli: struktura syntaktyczna i morfologiczna obiektu1. Stanowi ona bazę wyjściową i powinna być uwzględniana podczas projektowania iluminacji. Równocześnie projektant winien kierować się w procesie twórczym zasadami rządzącymi procesem postrzegania, prawami techniki świetlnej, uwzględniać parametry możliwego do zastosowania sprzętu oświetleniowego.
1 A. Niezabitowski, Wybrane aspekty poznawcze definiowania przestrzeni architektonicznej, 2002
Może zainteresują Ciebie również:
|
