{"id":2163,"date":"2023-01-03T14:29:26","date_gmt":"2023-01-03T12:29:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/?p=2163"},"modified":"2023-01-04T11:34:37","modified_gmt":"2023-01-04T09:34:37","slug":"zludzenia-optyczne-jak-powstaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/index.php\/zludzenia-optyczne-jak-powstaja\/","title":{"rendered":"Z\u0142udzenia optyczne – jak powstaj\u0105, rodzaje, przyk\u0142ady"},"content":{"rendered":"

Temat z\u0142udze\u0144 optycznych frapuje i\u00a0fascynuje wiele os\u00f3b. Dla cz\u0119\u015bci z\u0142udze\u0144 istnieje wyja\u015bnienie ich powstawanie. Dla wielu jednak tych wyja\u015bnie\u0144 nie\u00a0ma\u00a0i\u00a0wydaje si\u0119, \u017ce\u00a0d\u0142ugo nie\u00a0b\u0119dzie. Powstaj\u0105 strony internetowe zbieraj\u0105ce i\u00a0pokazuj\u0105ce r\u00f3\u017cnego typu z\u0142udzenia optyczne. Bogactwo umieszczonych tam przyk\u0142ad\u00f3w \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o\u00a0niedoskona\u0142o\u015bci ludzkiego oka.
\n
\nA mo\u017ce jednak to nie niedoskona\u0142o\u015b\u0107, lecz odwrotnie. Mo\u017ce natura tak zadba\u0142a o nas, \u017ce narz\u0105d wzroku jest bardzo dobry (\u017ceby nie powiedzie\u0107 doskona\u0142y). Z\u0142udzenia optyczne mog\u0105 przecie\u017c wynika\u0107 z pewnej jego specyfiki, kt\u00f3ra w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach tak si\u0119 objawia.<\/p>\n

Jak powstaj\u0105 z\u0142udzenia optyczne<\/h2>\n

Sp\u00f3jrzmy zatem na przyk\u0142ad. Mamy dwa identyczne kwadraty, kt\u00f3re s\u0105 przedstawione raz na czarnym, raz na bia\u0142ym tle. Patrz\u0105c na nie, wydaje nam si\u0119 jednak, \u017ce r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one od siebie. Jeden jest ja\u015bniejszy od drugiego. Ten na bia\u0142ym tle jest wyra\u017anie ciemniejszy od tego na czarnym tle. Efekt ten jest tym silniejszy, im otoczenie czarne i bia\u0142e jest wi\u0119ksze. Dla pewno\u015bci, \u017ce kwadraty s\u0105 jednak takie same, mo\u017cesz wydrukowa\u0107 stron\u0119 i z\u0142o\u017cy\u0107 kartk\u0119 tak, aby przylega\u0142y do siebie. Prawda, \u017ce szaro\u015bci s\u0105 te same. Jak to jest mo\u017cliwe? Z tego do\u015bwiadczenia wynika, \u017ce win\u0119 za to ponosi t\u0142o, na kt\u00f3rym jest obserwowany ka\u017cdy z kwadrat\u00f3w.<\/p>\n

\"Z\u0142udzenie<\/a><\/p>\n

Wyja\u015bnienie zjawiska okazuje si\u0119 bardzo proste. Natura w trosce o sprawne funkcjonowanie oka wyposa\u017cy\u0142a je w \u017arenic\u0119, kt\u00f3ra ogranicza ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a docieraj\u0105c\u0105 do siatk\u00f3wki. Zbyt du\u017ca moc \u015bwiat\u0142a mog\u0142aby uszkodzi\u0107 receptory odpowiedzialne za zbieranie sygna\u0142\u00f3w \u015bwietlnych. Zatem co si\u0119 dzieje. Nasza \u017arenica dzia\u0142a tak, jak automatyczna przys\u0142ona w aparacie fotograficznym. Je\u015bli jest za du\u017co \u015bwiat\u0142a, \u017arenica si\u0119 zw\u0119\u017ca, a gdy \u015bwiat\u0142a jest ma\u0142o, si\u0119 rozszerza. Patrz\u0105c na kwadrat na bia\u0142ym tle, \u017arenica jest bardziej zw\u0119\u017cona, ni\u017c gdy patrzymy na taki sam kwadrat umieszczony na czarnym tle. Zatem ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a z szarego kwadratu, kt\u00f3ra dociera do receptor\u00f3w umieszczonych na dnie oka, jest r\u00f3\u017cna. Mniejsza, gdy otoczenie jest jasne, a wi\u0119ksza, gdy ciemne. St\u0105d wynikaj\u0105 wyra\u017anie inne jasno\u015bci tych kwadrat\u00f3w. Jest to zjawisko ca\u0142kowicie naturalne i nie ma w tym \u017cadnych sztuczek.<\/p>\n

Dzi\u0119ki opisanym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom \u017arenicy mo\u017cemy sprawnie funkcjonowa\u0107 przy r\u00f3\u017cnych poziomach ilo\u015bci \u015bwiat\u0142a, zar\u00f3wno pod pe\u0142nym s\u0142o\u0144cem, jak i przy blasku ksi\u0119\u017cyca. Przy ma\u0142ych ilo\u015bciach \u015bwiat\u0142a zachodz\u0105 dodatkowe zjawiska wspomagaj\u0105ce widzenie, ale o tym mo\u017ce innym razem.<\/p>\n

Ps. Je\u015bli zdj\u0119cie oprawiasz w ramk\u0119, zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, jak ono wygl\u0105da na jasnym, a jak na ciemnym tle. Aby znajduj\u0105ce si\u0119 na zdj\u0119ciu detale by\u0142y dobrze widoczne, cz\u0119\u015b\u0107 fotograf\u00f3w swoje prace umieszcza na czarnych lub ciemnoszarych t\u0142ach. Teraz ju\u017c wiesz dlaczego.<\/p>\n

Opisane zjawisko dotyczy tak zwanej adaptacji oka do jasno\u015bci. Opr\u00f3cz tego oko adaptuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do barwy. Dowodem tego jest kolejne z\u0142udzenie optyczne. Wpatruj si\u0119 w dowoln\u0105 czarn\u0105 kropk\u0119 na barwnym kole przez 30 sekund. P\u00f3\u017aniej przenie\u015b wzrok na czarn\u0105 kropk\u0119 w centrum. Zobaczysz wtedy dodatkowe ko\u0142o, kt\u00f3rego przecie\u017c nie ma \ud83d\ude42<\/p>\n

\"Z\u0142udzenie<\/a><\/p>\n

Zobacz jeszcze zapisy z konferencji TED. Oba pokazuj\u0105 i cz\u0119\u015bciowo obja\u015bniaj\u0105 z\u0142udzenia optyczne.<\/p>\n

Beau Lotto: Iluzje optyczne pokazuj\u0105 jak widzimy<\/strong><\/p>\n