{"id":3194,"date":"2007-11-12T14:19:27","date_gmt":"2007-11-12T12:19:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/?p=3194"},"modified":"2023-09-06T12:21:15","modified_gmt":"2023-09-06T10:21:15","slug":"iluminacja-obiektow-architektonicznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/index.php\/iluminacja-obiektow-architektonicznych\/","title":{"rendered":"Iluminacja obiekt\u00f3w architektonicznych"},"content":{"rendered":"

Rozw\u00f3j nowoczesnych technologii produkcji \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a i opraw o\u015bwietleniowych stwarza nowe mo\u017cliwo\u015bci kreowania otoczenia \u015bwietlnego nie tylko we wn\u0119trzach, ale r\u00f3wnie\u017c w o\u015bwietleniu zewn\u0119trznym.<\/p>\n

O\u015bwietlenie uliczne, zaprojektowane pod k\u0105tem wymaga\u0144 koniecznych dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa ruchu, jest niewystarczaj\u0105ce dla odpowiedniego wyeksponowania zar\u00f3wno otoczenia ulic jak i budynk\u00f3w. St\u0105d potrzeba stosowania dodatkowych, indywidualnie zaprojektowanych system\u00f3w o\u015bwietleniowych, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 wa\u017cnym elementem tworzenia atrakcyjnego wygl\u0105du obiekt\u00f3w w porze nocnej.
\n<\/p>\n

O\u015bwietlenie iluminacyjne<\/h2>\n

W nocnej panoramie wsp\u00f3\u0142czesnych miast dominuje o\u015bwietlenie uliczne oraz intensywne o\u015bwietlenie obiekt\u00f3w handlowych, biurowc\u00f3w, reklam itp. W tej sytuacji pozbawione iluminacji zabytki nikn\u0105 w mroku. Przy mo\u017cliwo\u015bciach wsp\u00f3\u0142czesnej techniki o\u015bwietleniowej, wa\u017cn\u0105 rol\u0105 iluminacji obiekt\u00f3w architektonicznych czy zespo\u0142\u00f3w urbanistycznych jest przywo\u0142anie \u015bwiat\u0142em ich widoku, znanego z dziennej panoramy miasta.<\/p>\n

\"iluminacja
\nFot. 1. Iluminacja Ratusza we Wrze\u015bni<\/em><\/p>\n

Odpowiednio dobrane \u015bwiat\u0142o, eksponuj\u0105c wybrane obiekty, kszta\u0142tuje nastr\u00f3j, wp\u0142ywa na pod\u015bwiadomo\u015b\u0107, tworz\u0105c zapami\u0119tywany, nocny wizerunek miasta.<\/p>\n

Realizowane w ostatnich latach na szerok\u0105 skal\u0119 modernizacje o\u015bwietlenia drogowego nie tylko poprawiaj\u0105 jako\u015b\u0107 tego o\u015bwietlenia, ale r\u00f3wnie\u017c pozwalaj\u0105 na uzyskanie znacz\u0105cych oszcz\u0119dno\u015bci, zwi\u0105zanych z wysok\u0105 efektywno\u015bci\u0105 energetyczn\u0105 stosowanych lamp. Daje to mo\u017cliwo\u015b\u0107 innego ni\u017c do tej pory wykorzystania \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych – w tym r\u00f3wnie\u017c na cele kreowania nocnego wizerunku danej miejscowo\u015bci czy te\u017c najcenniejszego fragmentu jej zabudowy. Iluminacja mo\u017ce by\u0107 wpisana w og\u00f3lny system o\u015bwietlenia. Jest to mo\u017cliwe i racjonalne rozwi\u0105zanie, szczeg\u00f3lnie je\u015bli si\u0119 we\u017amie pod uwag\u0119 energooszcz\u0119dno\u015b\u0107 stosowanych obecnie opraw i \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a. Poza efektem estetycznym uzyskuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 stanu bezpiecze\u0144stwa samych obiekt\u00f3w jak i w ich otoczeniu.<\/p>\n

Realizacja iluminacji<\/b> obiekt\u00f3w jest zadaniem szczeg\u00f3lnym zar\u00f3wno w fazie przygotowania projektu jak i w fazie budowy, poprzedzonej post\u0119powaniem przetargowym.<\/p>\n

Opracowanie projektu iluminacji wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 oceny szeregu uwarunkowa\u0144, maj\u0105cych wp\u0142yw na ostatecznie przyj\u0119te rozwi\u0105zania techniczne. Najog\u00f3lniej ujmuj\u0105c, zagadnienie to obejmuje ocen\u0119 aspekt\u00f3w estetycznych i techniczno-ekonomicznych.<\/p>\n

Kryteria techniczno-ekonomiczne dotycz\u0105 doboru odpowiednich \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a i opraw o\u015bwietleniowych, miejsc i sposobu ich monta\u017cu, zasilania, sterowania. Zwykle nie jest to proste prze\u0142o\u017cenie koncepcji plastycznej na projekt techniczny, poniewa\u017c mo\u017cliwo\u015bci realizacji okre\u015blonej wizji o\u015bwietlenia obiektu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c okre\u015blane np. przez uwarunkowania lokalizacyjne, w\u0142asno\u015bciowe, uzbrojenie terenu itp.<\/p>\n

W pocz\u0105tkowym etapie przygotowywania projektu bardzo istotne s\u0105 decyzje dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci zasilania i monta\u017cu opraw na istniej\u0105cych s\u0142upach o\u015bwietlenia drogowego. Takie rozwi\u0105zania w znacz\u0105cym stopniu obni\u017caj\u0105 koszty a tak\u017ce eliminuj\u0105 (lub ograniczaj\u0105 ilo\u015b\u0107) dodatkowe s\u0142upy z otoczenia o\u015bwietlanego obiektu.<\/p>\n

Budowa instalacji iluminacyjnej zazwyczaj jest poprzedzona post\u0119powaniem przetargowym. Dla potrzeb takiego post\u0119powania nale\u017cy przygotowa\u0107, w ramach projektu, specyfikacj\u0119 opraw i \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a z podaniem parametr\u00f3w technicznych i fotometrycznych, wa\u017cnych dla osi\u0105gni\u0119cia ostatecznego efektu plastycznego iluminacji. W uzasadnionych przypadkach nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c poda\u0107 granice dopuszczalnych odst\u0119pstw od za\u0142o\u017ce\u0144 projektowych. Takie przygotowanie specyfikacji przetargowej umo\u017cliwia obiektywn\u0105, techniczn\u0105 ocen\u0119 ofert, eliminuj\u0105c jednocze\u015bnie oferty przypadkowe. Z uwagi na szczeg\u00f3lne warunki pracy sprz\u0119tu o\u015bwietleniowego, jako jedno z kryteri\u00f3w oceny ofert powinno si\u0119 uwzgl\u0119dnia\u0107 okres gwarancji na oprawy i \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n

\"iluminacja
\nFot. 2. Baszta zamku w Tucznie o\u015bwietlona diodami LED<\/em><\/p>\n

O uzyskaniu ostatecznego efektu plastycznego decyduje zar\u00f3wno sam wyb\u00f3r o\u015bwietlanego obiektu jak i przyj\u0119ta metoda iluminacji, cz\u0119sto b\u0119d\u0105ca wypadkow\u0105 mo\u017cliwo\u015bci i ogranicze\u0144 – zar\u00f3wno finansowych jak i technicznych.<\/p>\n

Ponad po\u0142owa zabytk\u00f3w w Polsce to obiekty sakralne. Ich rola i znaczenie w historii spowodowa\u0142y, \u017ce ko\u015bcio\u0142y i zespo\u0142y klasztorne sta\u0142y si\u0119 prawdziw\u0105 skarbnic\u0105 najwarto\u015bciowszych dzie\u0142 sztuki i zabytk\u00f3w historii kultury materialnej, a architektura i wystr\u00f3j wn\u0119trz to cz\u0119sto zapis dziej\u00f3w regionalnej spo\u0142eczno\u015bci i ca\u0142ego narodu. W wielu miejscowo\u015bciach ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jedyn\u0105 zabytkow\u0105 budowl\u0105. Znaczenie tego faktu przejawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w realizowanych obecnie iluminacjach.<\/p>\n

\"iluminacja
\nFot. 3. Iluminacja Ko\u015bcio\u0142a w Nekli<\/em><\/p>\n

Nowoczesne techniki o\u015bwietleniowe, wykorzystywane do tworzenia nocnego wizerunku zabytk\u00f3w, powinny uwzgl\u0119dnia\u0107 aspekty dotycz\u0105ce zar\u00f3wno architektury jak i symboliki iluminowanych obiekt\u00f3w.<\/p>\n

Realizacja tych zasad jest \u015bci\u015ble uwarunkowana mo\u017cliwo\u015bciami technicznymi, tj. przyj\u0119t\u0105 metod\u0105 iluminacji oraz parametrami zastosowanych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a i opraw.<\/p>\n

W praktyce projektowania iluminacji stosuje si\u0119 metod\u0119 zalewow\u0105, punktow\u0105 lub obie \u0142\u0105cznie. Ka\u017cdej z tych metod towarzysz\u0105 inne uwarunkowania realizacyjne.<\/p>\n

Do niedawna wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w o\u015bwietlano metod\u0105 zalewow\u0105, wykorzystuj\u0105c do tego celu stosunkowo niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 opraw du\u017cej mocy. Obecnie metoda ta, stosunkowo tania i \u0142atwa w eksploatacji, nadaje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do o\u015bwietlania budowli o znacznych gabarytach, obserwowanych z du\u017cej odleg\u0142o\u015bci. Wa\u017cne jest wtedy eksponowanie kompozycji bry\u0142y jako ca\u0142o\u015bci a nie poszczeg\u00f3lnych jej detali. Przyk\u0142ad takiej iluminacji mo\u017ce stanowi\u0107 o\u015bwietlenie Katedry w Gnie\u017anie.<\/p>\n

\"iluminacja
\nFot. 4. Iluminacja Katedry w Gnie\u017anie<\/em><\/p>\n

Dla obiekt\u00f3w stosunkowo niewielkich efekt plastyczny w ten spos\u00f3b zrealizowanej iluminacji nie zawsze spe\u0142nia oczekiwania, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do obiekt\u00f3w obserwowanych z bliska. Zbyt szeroki rozsy\u0142 zastosowanych opraw mo\u017ce wytworzy\u0107 efekt „zalania” \u015bwiat\u0142em ca\u0142ego obiektu a tak\u017ce powodowa\u0107 ol\u015bnienie.<\/p>\n

W ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 w iluminacji metod\u0119 punktow\u0105, wykorzystuj\u0105c\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 opraw z \u017ar\u00f3d\u0142ami ma\u0142ej mocy. Taki spos\u00f3b o\u015bwietlania umo\u017cliwia lepsze podkre\u015blenie istotnych detali architektonicznych, pozwala na koncentrowanie uwagi obserwator\u00f3w na szczeg\u00f3\u0142ach, kt\u00f3re cz\u0119sto umykaj\u0105 uwadze w \u015bwietle dziennym.<\/p>\n

Niewielkie \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania w oprawach dobrej optyki a tak\u017ce pozwalaj\u0105 na monta\u017c opraw bezpo\u015brednio na elewacji budynk\u00f3w. Taka metoda realizacji iluminacji zapewnia wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 w operowaniu gr\u0105 \u015bwiat\u0142a i cienia. Dzi\u0119ki temu zostaje wykreowany cz\u0119sto bardziej interesuj\u0105cy nocny obraz pod\u015bwietlanego obiektu.<\/p>\n

\"iluminacja
\nFot. 5. Iluminacja Collegium Maius UAM w Poznaniu<\/em><\/p>\n

Stosowanie w iluminacji metody punktowej, wykorzystuj\u0105cej oprawy montowane na elewacji, ma swoje ograniczenia. Bardzo cz\u0119sto sw\u00f3j sprzeciw dla takiego sposobu o\u015bwietlania wyra\u017caj\u0105 historycy sztuki i konserwatorzy zabytk\u00f3w. W ich opinii pod\u015bwietlenie detali architektonicznych wy\u0142\u0105cznie „od do\u0142u” tworzy silne cienie nad elementami poziomymi – odwrotnie do uk\u0142adu naturalnych cieni oraz zbytnio eksponuje wertykalny uk\u0142ad elewacji.<\/p>\n

Rozwi\u0105zaniem mo\u017ce by\u0107 stosowanie obu metod – tj. stonowanego roz\u015bwietlenia ca\u0142o\u015bci oraz wyra\u017aniejszego, punktowego podkre\u015blenia charakterystycznych fragment\u00f3w iluminowanego obiektu.<\/p>\n

Wykorzystuj\u0105c t\u0119 metod\u0119 mo\u017cna zbudowa\u0107 atrakcyjny nocny obraz iluminowanego obiektu poprzez odpowiednie roz\u0142o\u017cenie akcent\u00f3w o\u015bwietleniowych na elewacji i stworzenie swoistego o\u015bwietleniowego przewodnika dla wzroku obserwatora. Dla osi\u0105gni\u0119cia tego celu korzystne jest stosowanie:<\/p>\n