![\"prawid\u0142owa](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-06.jpg\")
\nFot. 6<\/em><\/p>\n
Wst\u0119pne projekty wykonuje si\u0119 cz\u0119sto w postaci wirtualnej w specjalnych programach pozwalaj\u0105cych na komputerow\u0105 symulacj\u0119 o\u015bwietlenia. Ale uwaga, s\u0105 to na og\u00f3\u0142 wizualizacje oparte o modele uproszczone, pozbawione wa\u017cnych dla plastyki wystroju architektonicznego budowli detali i dlatego nie mo\u017cna si\u0119 do nich ogranicza\u0107. Programy takie to jedno z narz\u0119dzi do projektowania i tworzenia wirtualnych widok\u00f3w na ekranie monitora. S\u0105 one stale rozbudowywane i doskonalone. Wirtualna wizja mo\u017ce pom\u00f3c projektantowi, ale nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 pr\u00f3b terenowych o\u015bwietlenia, bo tylko one pozwalaj\u0105 sprawdzi\u0107 otrzymany efekt i wprowadzi\u0107 korekty do projektu! Przeprowadzenie pr\u00f3b o\u015bwietlenia w obecno\u015bci konserwatora zabytk\u00f3w powinno by\u0107 moim zdaniem obligatoryjne. Pr\u00f3by powinny rozstrzyga\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci i pozwala\u0107 na uzyskanie rozs\u0105dnych kompromis\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105cych do osi\u0105gni\u0119cia pozytywnych efekt\u00f3w ekspozycyjnych (fot. 6, 7).<\/p>\n R\u00f3wnolegle wskazane jest wykonanie szczeg\u00f3\u0142owego rozpoznania dotycz\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci technicznych zwi\u0105zanych z wykonaniem projektowanej instalacji. S\u0105 to cz\u0119sto sprawy skomplikowane, wymagaj\u0105ce nie tylko respektowania przes\u0142anek konserwatorskich i naukowych, ale tak\u017ce prawa w\u0142asno\u015bci i uwzgl\u0119dnienia z\u0142o\u017conej problematyki konstrukcyjnej, przestrzennej, technicznej, dotycz\u0105cej cz\u0119sto bardzo cennych obiekt\u00f3w zabytkowych lub ich zespo\u0142\u00f3w. Wszystkie ustalenia wykonawcze powinny by\u0107 w szczeg\u00f3\u0142ach uzgodnione z konserwatorem zabytk\u00f3w i uzyska\u0107 aprobat\u0119 WUOZ.<\/p>\n Przyk\u0142adem realizacji uko\u0144czonej w 2003 r. i wykonanej dla niezwykle cennego gotyckiego zabytku, kt\u00f3ra zdoby\u0142a uznanie \u015brodowisk tw\u00f3rc\u00f3w o\u015bwietlenia i zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona presti\u017cow\u0105 nagrod\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 w konkursie \u201e\u015awiat\u0142o 2003\u201d, jest iluminacja zachodniej fasady katedry Notre-Dame w Pary\u017cu (fot. 8). Zastosowane tam rozwi\u0105zania uzgadniane by\u0142y dok\u0142adnie z konserwatorem zabytk\u00f3w. Specjalnie dla tej realizacji wyprodukowano kable w kolorze elewacji, zastosowano \u015bwiat\u0142owody wyposa\u017cone w elementy optyczne oraz nowoczesny, trwa\u0142y osprz\u0119t, \u0142atwy w konserwacji, bezpieczny i ekonomiczny w u\u017cyciu. Koszt wykonania iluminacji fasady zachodniej katedry wyni\u00f3s\u0142 ok. 460.000 euro i finansowany by\u0142 ze \u015brodk\u00f3w miejskich. Prace nad o\u015bwietleniem pozosta\u0142ych fasad, tego niezwykle wa\u017cnego dla Pary\u017ca obiektu, s\u0105 kontynuowane [3]. Mimo stosunkowo du\u017cej ilo\u015bci reflektor\u00f3w znacznie zmniejszono ich moc, a wa\u017cne dekoracje rze\u017abiarskie starano si\u0119 o\u015bwietli\u0107 \u015bwiat\u0142em padaj\u0105cym z g\u00f3ry na d\u00f3\u0142, a nie odwrotnie.<\/p>\n Spotykamy cz\u0119sto inne sposoby iluminacji jakimi s\u0105 o\u015bwietlenia specjalne lub dekoracyjne, a kt\u00f3rych czas trwania jest ograniczony. Stosuje si\u0119 je podczas r\u00f3\u017cnego rodzaju \u015bwi\u0105t i uroczysto\u015bci lub w czasie imprez typu \u201e\u015bwiat\u0142o \u2013 d\u017awi\u0119k\u201d. Wtedy zaplanowany efekt artystyczny uzyskuje si\u0119 o\u015bwietlaj\u0105c budowle kolorowym \u015bwiat\u0142em \u017carowym, diodowym lub laserowym lub wykorzystuje si\u0119 elewacje budynku jako ekrany projekcyjne wy\u015bwietlaj\u0105c statyczne lub ruchome obrazy lub faktury. Znanymi przyk\u0142adami s\u0105 spektakle organizowane na rynku w Brukseli, we Francji w zamkach nad Loar\u0105, coroczne \u201e\u015awi\u0119to \u015bwiat\u0142a\u201d w Lyonie czy iluminacje katedry w Rouen.<\/p>\n W czasie Europejskich Dni Dziedzictwa w wielu historycznych miastach Francji odbywaj\u0105 si\u0119 ciekawe imprezy, kt\u00f3re w porze nocnej pr\u00f3buj\u0105 odtworzy\u0107 klimat wiek\u00f3w przesz\u0142ych. Organizowane s\u0105 one w porozumieniu z handlowcami i mieszka\u0144cami miast. Po zapadni\u0119ciu zmroku zostaj\u0105 wygaszone wszystkie wsp\u00f3\u0142czesne reklamy oraz o\u015bwietlenie witryn sklepowych. Wy\u0142\u0105cza si\u0119 tak\u017ce o\u015bwietlenie uliczne. Zast\u0119puje si\u0119 je \u015bwiat\u0142em tysi\u0119cy rozstawionych \u015bwiec i pochodni. Stonowanym \u015bwiat\u0142em elektrycznym wydobywa si\u0119 z ciemno\u015bci wybrane najwa\u017cniejsze zabytki buduj\u0105c nastr\u00f3j minionych epok. Wytyczone w mie\u015bcie trasy zwiedza si\u0119 z przewodnikami przebranymi w historyczne kostiumy, a ulice rozbrzmiewaj\u0105 dawn\u0105 muzyk\u0105.<\/p>\n Bardzo ciekawa, i to nie tylko dla konserwator\u00f3w zabytk\u00f3w, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania iluminacji w celu korekty sylwety miasta, kt\u00f3ra zosta\u0142a zniekszta\u0142cona przez wsp\u00f3\u0142czesne rozbudowy i dobudowy. W ten spos\u00f3b, bez konieczno\u015bci fizycznego usuni\u0119cia niepo\u017c\u0105danych nawarstwie\u0144 mo\u017cna pokaza\u0107 wybrane elementy miasta i stworzy\u0107 jego nowy, historycznie poprawny, nocny wizerunek.<\/p>\n W tkance miejskiej wyst\u0119puj\u0105 przestrzenie, w kt\u00f3rych reklamy i iluminacje tworz\u0105 charakterystyczne dla danej dzielnicy nastroje (np. Piccadilly Circus w Londynie czy Moulin Rouge przy placu Pigalle w Pary\u017cu). Czo\u0142owe za\u015b zabytki staj\u0105 si\u0119 w nocy rozpoznawalnymi na ca\u0142ym \u015bwiecie wyr\u00f3\u017cnikami u\u017cywanymi jako element turystycznej promocji i pozwalaj\u0105cymi jednoznacznie zidentyfikowa\u0107 dane miasto np. Wie\u017ca Eiffel\u2019a, Katedra Notre-Dame lub \u0141uk Triumfalny w Pary\u017cu, Big Ben lub Tower Bridge w Londynie, ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki lub Sukiennice w Krakowie. Z Warszaw\u0105 turystom kojarzy si\u0119 g\u00f3ruj\u0105ca nad miastem sylweta Pa\u0142acu Kultury, kt\u00f3ry jednak nie jest jeszcze zabytkiem.<\/p>\n Nie mniej wa\u017cne od ekspozycji budowli jest o\u015bwietlenie miejskich fontann, rze\u017ab i pomnik\u00f3w \u2013 zaaran\u017cowane w taki spos\u00f3b, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce staj\u0105 si\u0119 one niezwykle ciekawym uzupe\u0142nieniem nocnej panoramy historycznych wn\u0119trz ulicznych. Pomniki s\u0142awnych os\u00f3b (rze\u017aby i odlewy) powinno o\u015bwietla\u0107 si\u0119 w taki spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie powoduje zniekszta\u0142cenia wizerunku postaci. Iluminacja, kt\u00f3ra nie obni\u017ca warto\u015bci artystycznej i historycznej pomnik\u00f3w, jest odpowiednim sposobem podkre\u015blenia ho\u0142du, z\u0142o\u017conego wyniesionej na cok\u00f3\u0142 zas\u0142u\u017conej postaci. Taka \u201epowa\u017cna\u201d iluminacja, powinna dotyczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c symboli religijnych, wyobra\u017ce\u0144 \u015bwi\u0119tych postaci. Nieprawid\u0142owe zastosowanie \u015bwiat\u0142a kolorowego do o\u015bwietlenia figury Chrystusa \u2013 pokazuje zdj\u0119cie. Moim zdaniem jest to przyk\u0142ad banalizowania sakralnego wymiaru takiego przedstawienia, na rzecz zabawy formalnej kolorem (fot.9)<\/p>\n Plan o\u015bwietlenia musi by\u0107 realizowany konsekwentnie, poniewa\u017c od takiego post\u0119powania w du\u017cej mierze jest uzale\u017cniony ko\u0144cowy efekt ca\u0142ego projektu. Plan mo\u017ce dotyczy\u0107 obszaru ca\u0142ego miasta, a jego realizacja mo\u017ce by\u0107 podzielona na kolejne etapy \u2013 np. dana dzielnica, wybrana ulica czy ci\u0105g turystyczny.<\/p>\n Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, w wielu miastach Europy realizuje si\u0119 tego typu przedsi\u0119wzi\u0119cia, wpisuj\u0105c je w d\u0142ugofalowe plany rewitalizacji kolejnych kwarta\u0142\u00f3w miejskich. Dzia\u0142ania te wp\u0142ywaj\u0105 na otoczenie zabytk\u00f3w i powoduj\u0105, \u017ce miejsca te staj\u0105 si\u0119 szybko ulubionymi terenami spacer\u00f3w, wycieczek i spotka\u0144 turyst\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w, odnotowuje si\u0119 w tych rejonach miast o\u017cywienie gospodarcze, poprawia si\u0119 bezpiecze\u0144stwo. Stosuje si\u0119 coraz bardziej nowoczesny, wydajny i ma\u0142o awaryjny sprz\u0119t, w znacz\u0105cy spos\u00f3b obni\u017caj\u0105cy zu\u017cycie energii elektrycznej a jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105cy du\u017cy komfort u\u017cytkowania i \u0142atwo\u015b\u0107 monta\u017cu.<\/p>\n W Polsce, w wielu przypadkach, iluminacje nie s\u0105 realizowane w spos\u00f3b podporz\u0105dkowany og\u00f3lnemu planowi o\u015bwietlenia miast. Sytuacja ta jest spowodowana brakiem tego typu projekt\u00f3w oraz podejmowaniem dzia\u0142a\u0144, zwi\u0105zanych z wykonaniem instalacji w ramach sponsorowanych akcji lub nie uzgodnionych z konserwatorem realizacji inwestor\u00f3w. Bank, linie lotnicze, restauracja, kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w zabytkowym budynku \u2013 nie ograniczaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto tylko do napis\u00f3w informacyjnych czy o\u015bwietlonych reklam, lecz pragn\u0105 wyr\u00f3\u017cni\u0107 \u015bwiat\u0142em ca\u0142y budynek lub jego cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 u\u017cytkuj\u0105. W ten spos\u00f3b zwracaj\u0105 na siebie uwag\u0119 i przyci\u0105gaj\u0105 nowych klient\u00f3w. Projekty zamawiane s\u0105 u mniej lub bardziej wyspecjalizowanych firm elektrycznych i szybko s\u0105 realizowane. Ogl\u0105daj\u0105c efekty tak prowadzonych dzia\u0142a\u0144 na og\u00f3\u0142 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w historycznych wn\u0119trzach ulicznych staj\u0105 si\u0119 one do\u015b\u0107 przypadkowym i do\u015b\u0107 w\u0105tpliwym ich ozdobnikiem, a w perspektywie ulicy widoczne s\u0105 budynki banalnie o\u015bwietlone, kt\u00f3re w og\u00f3le nie powinny by\u0107 w ten spos\u00f3b wyr\u00f3\u017cnione (fot. 10). Zdarza si\u0119, \u017ce s\u0105 to nie uzgodnione z konserwatorem samowole budowlane.<\/p>\n Nast\u0119puje wi\u0119c pewne dzia\u0142anie spontaniczne, chaotyczne i wykonane przez ekipy, kt\u00f3re w wielu znanych mi realizacjach nie potrafi\u0105 w spos\u00f3b prawid\u0142owy oceni\u0107 architektury obiektu i wybra\u0107 odpowiednich miejsc dla jej prawid\u0142owego o\u015bwietlenia. Efekty takich dzia\u0142a\u0144 s\u0105 chybione i powoduj\u0105 inne, niezamierzone skutki – wprowadzaj\u0105 niepok\u00f3j we wn\u0119trzu ulicznym, \u201ewojn\u0119 \u015bwiate\u0142\u201d lub utrudniaj\u0105 u\u017cytkowanie chodnik\u00f3w – reflektory o\u015blepiaj\u0105 przechodni\u00f3w lub stwarzaj\u0105 zagro\u017cenie wypadkiem (wpuszczane w chodniki i pokryte warstw\u0105 lodu w okresie zimowym staj\u0105 si\u0119 \u015bliskimi pu\u0142apkami dla przechodni\u00f3w, osadzone niechlujnie stwarzaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 potkni\u0119cia si\u0119). Instalacja reflektor\u00f3w w poziomie nawierzchni chodnika czasami narusza autentyczne, zachowane bruki lub zabytkowe p\u0142yty kamienne b\u0119d\u0105ce elementami bezpo\u015bredniego otoczenia zabytku. Takie dzia\u0142ania nie powinny mie\u0107 miejsca, a gdy jednak musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107, powinny by\u0107 szczeg\u00f3lnie dok\u0142adnie nadzorowane i precyzyjnie wykonane.<\/p>\n Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce pod kontrol\u0105 konserwatora zabytk\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 nie tylko pojedyncze obiekty wpisane do rejestru zabytk\u00f3w, ale i ich zespo\u0142y, ich otoczenie a tak\u017ce inne budowle, kt\u00f3re uj\u0119te s\u0105 w ewidencji konserwatorskiej czy zlokalizowane s\u0105 w strefie ochrony konserwatorskiej. Do rejestru zabytk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wpisane ca\u0142e zabytkowe centrum staromiejskie, a wszystkie nowe realizacje (w tym iluminacje) powinny by\u0107 na tym terenie uzgodnione z Wojew\u00f3dzkim lub Miejskim Konserwatorem Zabytk\u00f3w.<\/p>\n Niekorzystne jest takie o\u015bwietlenie zabytku architektonicznego, kt\u00f3re polega na wybraniu nieodpowiednich fragment\u00f3w fasady ( nieistotnych dla zabytkowej budowli) i takiego ich pod\u015bwietlenia (np. od do\u0142u), kt\u00f3re powoduje zniekszta\u0142cenie architektury budynku np. na fasadach zaznacza si\u0119 mocnym \u015bwiat\u0142em tylko pionowe elementy dekoracji (np. pilastry, kolumny), kt\u00f3re wyrwane z kontekstu ca\u0142ej dekoracji elewacji powoduj\u0105 istotn\u0105 zmian\u0119 w odbiorze zabytkowej architektury. W przypadku wyst\u0119powania na elewacji dekoracji z\u0142o\u017conej z element\u00f3w wystroju rze\u017abiarskiego, w takim o\u015bwietleniu ulega tak\u017ce zafa\u0142szowaniu jej wygl\u0105d (figury i dekoracje dostosowane s\u0105 na og\u00f3\u0142 do o\u015bwietlenia padaj\u0105cego od g\u00f3ry, cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c s\u0105 celowo przez artyst\u0119 odpowiednio zdeformowane i dopasowane do ogl\u0105dania z poziomu przechodnia). O\u015bwietlenie polegaj\u0105ce na ekspozycji przypadkowych fragment\u00f3w kompozycji, pozbawia j\u0105 walor\u00f3w artystycznych, tak jak to jest widoczne na tympanonie pokazanego na zdj\u0119ciu pa\u0142acu (fot.11).<\/p>\n Brak odpowiedniego \u015bwiat\u0142a dope\u0142niaj\u0105cego powoduje na og\u00f3\u0142 zbyt du\u017cy kontrast pomi\u0119dzy o\u015bwietlonymi partiami fasady i tymi, kt\u00f3re pozostaj\u0105 w mroku. W przypadku zabytk\u00f3w jest to tak\u017ce efekt wysoce niekorzystny, powoduj\u0105cy poprzez istotne zmniejszenie czytelno\u015bci dekoracji fasady, obni\u017cenie zabytkowej warto\u015bci obiektu (fot.12). Na og\u00f3\u0142 nie przewiduje si\u0119 tak\u017ce dyskretnego roz\u015bwietlenia okien, mog\u0105cego sugerowa\u0107, \u017ce wewn\u0105trz budynk\u00f3w toczy si\u0119 \u017cycie.<\/p>\n O\u015bwietlenie, kt\u00f3re ko\u0144czy si\u0119 na gzymsie wie\u0144cz\u0105cym \u015bcian sprawia, \u017ce nieczytelna staje si\u0119 bry\u0142a ca\u0142ego budynku. Od wysuni\u0119tych z p\u0142aszczyzny fasady element\u00f3w dekoracyjnych powstaj\u0105 karykaturalne cienie, kt\u00f3re zaburzaj\u0105 porz\u0105dek elewacji. Cz\u0119sto ekspozycja parteru budynku staje si\u0119 przypadkowa, poniewa\u017c w projektach na og\u00f3\u0142 nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 o\u015bwietlenia witryn sklepowych i \u015bwiat\u0142a pochodz\u0105cego od istniej\u0105cego standardowego o\u015bwietlenia ulicznego (fot.13).<\/p>\n Z konserwatorskiego punktu widzenia nie nale\u017cy o\u015bwietleniem dzieli\u0107 w spos\u00f3b przypadkowy kompozycji fasady i ca\u0142ego obiektu, zbyt silnie wydobywaj\u0105c niekt\u00f3re elementy lub pomijaj\u0105c istotne cz\u0119\u015bci bry\u0142, poniewa\u017c takie dzia\u0142ania brutalnie ingeruj\u0105 w harmoni\u0119 architektury i wystr\u00f3j zabytku.<\/p>\n Nieprzemy\u015blany krok – zbyt silne \u015bwiat\u0142o, z\u0142y k\u0105t o\u015bwietlenia czy b\u0142\u0119dnie dobrany jego kolor \u2013 mog\u0105 zburzy\u0107 ca\u0142y wysi\u0142ek w\u0142o\u017cony w realizowane zamierzenie i spowodowa\u0107, \u017ce budowla zamiast zachwyca\u0107 b\u0119dzie wytwarza\u0107 w mijaj\u0105cych j\u0105 ludziach negatywne odczucia lub wzbudza\u0107 niepok\u00f3j we wn\u0119trzu ulicy.<\/p>\n Moim zdaniem konieczno\u015bci\u0105 jest przeprowadzanie pr\u00f3b terenowych o\u015bwietlenia przed jego definitywnym monta\u017cem, a przede wszystkim sta\u0142e wykazywanie poszanowania dla architektury zabytku i jego historii. Tylko wtedy historyczne obiekty rozb\u0142ysn\u0105 w nocy blaskiem a nie tanim i tandetnym blichtrem (fot.14).<\/p>\n Ka\u017cda iluminacja dotycz\u0105ca zabytkowego obiektu wymaga niezwykle rozwa\u017cnego przeanalizowania tworzonego projektu o\u015bwietlenia. Architektura budynku reprezentuj\u0105cego okre\u015blony styl, ma bowiem indywidualn\u0105, sko\u0144czon\u0105 form\u0119 decyduj\u0105c\u0105 o jego warto\u015bci artystycznej i historycznej – nie powinno si\u0119 w spos\u00f3b dowolny jej zmienia\u0107. W tym kontek\u015bcie, z konserwatorskiego punktu widzenia, jako b\u0142\u0119dne mo\u017cna uzna\u0107 d\u0105\u017cenie, kt\u00f3re stawia sobie za cel \u201euatrakcyjnienie\u201d wygl\u0105du elewacji za pomoc\u0105 nowego o\u015bwietlenia lub zniekszta\u0142cenie jej wygl\u0105du, poprzez wprowadzenie ahistorycznego pod\u015bwietlenia wybranych i \u201ewyrwanych\u201d z ca\u0142o\u015bci wystroju elewacji fragment\u00f3w jej wystroju. Konserwatorom zabytk\u00f3w bli\u017cszy jest pogl\u0105d, \u017ce iluminacja budowli zabytkowych powinna oznacza\u0107 takie zabiegi o\u015bwietleniowe, po zastosowaniu kt\u00f3rych widoczny jest sp\u00f3jny obraz architektury obiektu, a jego bry\u0142a staje si\u0119 czytelna i sama emanuje pi\u0119knem, zachowuj\u0105c oryginaln\u0105 tektonik\u0119 budowli, zgodn\u0105 z jej autentyczn\u0105 kompozycj\u0105 architektoniczn\u0105 (fot.15).<\/p>\n Prawid\u0142owa, nowa ekspozycja zabytku za pomoc\u0105 elektrycznego \u015bwiat\u0142a sztucznego, kt\u00f3r\u0105 wykonano w zespole interdyscyplinarnym, przy udziale konserwator\u00f3w zabytk\u00f3w, architekt\u00f3w, historyk\u00f3w sztuki, scenograf\u00f3w i artyst\u00f3w, pozwala ujawni\u0107 wiele subtelno\u015bci<\/b> zabytkowej architektury i jej wystroju. W efekcie obiekt, kt\u00f3ry wydawa\u0142 si\u0119 nam dobrze znany, odkrywamy na nowo. Taka praca wymaga jednak doskona\u0142ego wyczucia architektury, precyzji, musi te\u017c by\u0107 dok\u0142adnie przemy\u015blana i realizowana bardzo rozwa\u017cnie. Po zmroku sztuczne \u015bwiat\u0142o prowadzi wzrok i przykuwa uwag\u0119 do o\u015bwietlonych miejsc, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 najwa\u017cniejsze i buduj\u0105 nowe ulotne nastroje w przestrzeni [4].<\/p>\n Na zupe\u0142nie innych zasadach iluminuje si\u0119 obiekty nowoczesne, w kt\u00f3rych (za zgod\u0105 ich autora), mo\u017ce by\u0107 przyj\u0119te za\u0142o\u017cenie, \u017ce w nocy budynek otrzymuje nowy, bardziej atrakcyjny lub zgo\u0142a inny widok ni\u017c za dnia. Odnosz\u0119 jednak wra\u017cenie, \u017ce niekt\u00f3rzy projektanci o\u015bwietlenia myl\u0105 warto\u015bci jakie reprezentuj\u0105 sob\u0105 r\u00f3\u017cne typy budowli, np. gotycka katedra i wsp\u00f3\u0142czesny dom towarowy.<\/p>\n Bibliografia<\/b><\/p>\n Autor: mgr in\u017c. arch. Dominik M\u0105czy\u0144ski – Krajowy O\u015brodek Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em> Wszystkie cz\u0119\u015bci artyku\u0142u: 1. Uwagi na temat prac projektowych i ekspozycji zabytk\u00f3w – cd. Etapy projektu Realizacja iluminacji wymaga okresu przygotowawczego, kt\u00f3ry umo\u017cliwi wykonanie indywidualnego studium o\u015bwietlanego zabytku. W tej fazie prowadzi si\u0119 dok\u0142adne rozpoznanie obiektu, analizuje si\u0119 jego po\u0142o\u017cenie, architektur\u0119 i otoczenie, badaj\u0105c jak wp\u0142ynie na nie planowane o\u015bwietlenie i czy otrzymany efekt b\u0119dzie korzystny. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3232,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[112,134],"tags":[259,326,462,318],"class_list":["post-3222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-oswietlenie","category-oswietlenie-zewnetrzne-iluminacje","tag-iluminacja","tag-oswietlenie-2","tag-projekt-oswietlenia","tag-zabytki"],"yoast_head":"\n![\"prawid\u0142owa](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-07.jpg\")
\nFot. 7<\/em><\/p>\n![\"katedra](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-08.jpg\")
\nFot. 8 Katedra Notre-Dame w Pary\u017cu<\/em><\/p>\nR\u00f3\u017cne formy iluminacji<\/h3>\n
![\"o\u015bwietlenie](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-09.jpg\")
\nFot. 9<\/em><\/p>\nStrategia<\/h3>\n
Do\u015bwiadczenia krajowe<\/h3>\n
![\"nieprawid\u0142owe](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-10.jpg\")
\nFot. 10<\/em><\/p>\nSpecyfika konserwatorska<\/h3>\n
![\"nieprawid\u0142owe](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-11.jpg\")
\nFot. 11<\/em><\/p>\n![\"nieprawid\u0142owe](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-12.jpg\")
\nFot. 12<\/em><\/p>\n![\"nieprawid\u0142owe](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-13.jpg\")
\nFot. 13<\/em><\/p>\n![\"iluminacja\"](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-14.jpg\")
\nFot. 14<\/em><\/p>\nWnioski<\/h3>\n
![\"iluminacja\"](\"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/oswietlenie-konserwator-cz2-15.jpg\")
\nFot. 15<\/em><\/p>\n\n
\nluty 2008<\/em><\/p>\n
\nIluminacje zabytk\u00f3w – problematyka konserwatorska – cz.1<\/a>
\nIluminacje zabytk\u00f3w – problematyka konserwatorska – cz.2<\/a>
\nIluminacje zabytk\u00f3w – problematyka konserwatorska – cz.3<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"