{"id":3304,"date":"2009-10-21T23:33:12","date_gmt":"2009-10-21T21:33:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/?p=3304"},"modified":"2017-09-23T10:42:50","modified_gmt":"2017-09-23T08:42:50","slug":"zarowka-budowa-zasada-dzialania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.swiatlo.tak.pl\/1\/index.php\/zarowka-budowa-zasada-dzialania\/","title":{"rendered":"\u017bar\u00f3wka – historia, budowa, zasada dzia\u0142ania oraz jej ograniczenia"},"content":{"rendered":"

Lampa \u017carowa, zwana potocznie \u017car\u00f3wk\u0105 jest jednym z najstarszych elektrycznych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a. \u017bar\u00f3wki z racji swej prostoty i \u0142atwo\u015bci u\u017cycia mo\u017cna znale\u017a\u0107 praktycznie w ka\u017cdym miejscu na \u015bwiecie. S\u0105 powszechnie stosowane do og\u00f3lnych cel\u00f3w o\u015bwietleniowych w gospodarstwach domowych oraz o\u015bwietleniu dekoracyjnym. Bior\u0105c pod uwag\u0119 liczb\u0119 punkt\u00f3w \u015bwietlnych, w kt\u00f3rych \u015bwiec\u0105 \u017car\u00f3wki oraz mnogo\u015b\u0107 jej odmian okazuje si\u0119, \u017ce jest nadal ona najpopularniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a sztucznego, jakie u\u017cywa cz\u0142owiek. Jest jednak systematycznie wypierana przez nowe generacje bardziej efektywnych energetycznie \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a.<\/strong><\/p>\n

\u017bar\u00f3wka i jej historia<\/h2>\n

\u017bar\u00f3wk\u0119 wynalaz\u0142 i zaprezentowa\u0142 publiczno\u015bci w 1879 r. Thomas Alva Edison. Pierwsze \u017car\u00f3wki mia\u0142y skr\u0119tk\u0119 zbudowan\u0105 z w\u0142\u00f3kna w\u0119glowego, kt\u00f3re uzyskiwano ze zw\u0119glonego w\u0142\u00f3kna drewna bambusowego. Skuteczno\u015b\u0107 \u017car\u00f3wek pod koniec XIX w. wynosi\u0142a 2 lm\/W przy trwa\u0142o\u015bci oko\u0142o 600 godzin \u015bwiecenia. Mimo \u017ce dzisiejsza 100-watowa \u017car\u00f3wka ma wydajno\u015b\u0107 siedmiokrotnie wy\u017csz\u0105 i \u015bwieci \u015brednio przez 1000 godzin, nadal nie mo\u017cna jej nazwa\u0107 wydajnym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a, poniewa\u017c poch\u0142ania bardzo du\u017co energii i jedynie niewielk\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107 (2\u20135%) przekszta\u0142ca w \u015bwiat\u0142o. Reszta pobranej energii elektrycznej uwalniana jest w postaci ciep\u0142a.<\/p>\n

\"tradycyjna
\nRys. 1. Tradycyjna \u017car\u00f3wka na trzonku E27 i E14<\/em><\/p>\n

Parametry dzisiejszej \u017car\u00f3wki uzyskano ju\u017c w latach 30. XX w. Od tego czasu wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac dotycz\u0105cych rozwoju \u017car\u00f3wek koncentrowa\u0142a si\u0119 na usprawnieniu proces\u00f3w technologicznych, tj. na uzyskaniu wi\u0119kszej efektywno\u015bci produkcji przy r\u00f3wnoczesnej poprawie jako\u015bci i niezawodno\u015bci \u017car\u00f3wki.<\/p>\n

Tradycyjna \u017car\u00f3wka jest najstarszym elektrycznym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a. \u017bar\u00f3wki \u2013 z racji ich prostoty i \u0142atwo\u015bci u\u017cycia \u2013 mo\u017cna znale\u017a\u0107 prawie w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata. S\u0105 powszechnie stosowane do og\u00f3lnych cel\u00f3w o\u015bwietleniowych w gospodarstwach domowych oraz w o\u015bwietleniu dekoracyjnym. \u017bar\u00f3wka jest jednak systematycznie wypierana przez nowe generacje bardziej efektywnych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a. Czy nadchodzi kres u\u017cytkowania \u017car\u00f3wki?<\/p>\n

Budowa, zasada dzia\u0142ania i ograniczenia tradycyjnej \u017car\u00f3wki<\/h2>\n

Zasada dzia\u0142ania lampy \u017carowej<\/a> jest niezwykle prosta. Lampa \u017carowa<\/a> w swojej podstawowej cz\u0119\u015bci jest szczeln\u0105 ba\u0144k\u0105 szklan\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 drut wolframowy zwany potocznie \u017carnikiem lub skr\u0119tk\u0105, kt\u00f3ry jest podgrzewany przep\u0142ywaj\u0105cym przez niego pr\u0105dem elektrycznym. Dzia\u0142anie \u017car\u00f3wki opiera si\u0119 na w\u0142a\u015bciwo\u015bci przedmiot\u00f3w do emitowania energii podczas ich podgrzewania do wysokich temperatur. Temperatura skr\u0119tki jest zale\u017cna od nat\u0119\u017cenia pr\u0105du elektrycznego przep\u0142ywaj\u0105cego przez skr\u0119tk\u0119. Z kolei moc elektryczna \u017car\u00f3wki (P) zale\u017cy od napi\u0119cia zasilania (U) oraz oporno\u015bci drutu (R), z kt\u00f3rego wykonana jest skr\u0119tka.<\/p>\n

P = U2<\/sup> \/ R<\/h2>\n

Dla tradycyjnych \u017car\u00f3wek warto\u015b\u0107 napi\u0119cia zasilania jest sta\u0142a i okre\u015blona warto\u015bci\u0105 napi\u0119cia sieciowego, kt\u00f3re w Polsce wynosi 230V.<\/p>\n

Temperatura skr\u0119tki nie jest zale\u017cna wy\u0142\u0105cznie od nat\u0119\u017cenia przep\u0142ywaj\u0105cego przez ni\u0105 pr\u0105du, ale tak\u017ce od kilku innych czynnik\u00f3w takich, jak np.:<\/p>\n